“Pief paf poef, jij bent dood!”
“Pief paf poef, jij bent dood!"
Geweldig om te zien hoe dat bij jonge kinderen werkt.
Wat is dood?
Op jonge leeftijd is het woord dood wel bekend, maar de werkelijke betekenis beseffen kinderen later. Bijvoorbeeld wanneer ze zelf een ervaring opdoen met het doodgaan van een huisdier. Dan ontdekken ze dat dood met verdriet en afscheid te maken heeft, maar een définitief afscheid is nog moeilijk voor te stellen. Hoelang duurt dood? Een lastige vraag! Onze uitleg van de dood alsof het een lange slaap zou zijn, geeft daarom alleen maar verwarring. Uit een slaap kun je immers weer wakker worden. Dood is voor jonge kinderen een abstract begrip, waar ze als concreet ingestelde wezens nog weinig handen en voeten aan kunnen geven.
Hoe gaat een kind er mee om?
Ieder kind verwerkt het op zijn eigen manier. De één wordt stil, de ander moet veel huilen. De één speelt vrolijk verder, de ander wil de hele dag knuffelen en op schoot.
Kleuters gaan vaak eerst heel praktisch met de dood om. Zij gaan het liefst zelf op onderzoek uit: "Kan de marmot echt niet meer lopen, ook niet als ik hem even help?"
Ze kunnen wel honderd vragen stellen: "Krijgt de hond nu ook honger?" "Waarom is opa zo wit?" "Moet oma ook schoenen aan?" "Wie past er nu op de plantjes van de buurman?"
De informatie die ze verzamelen hoor en zie je vaak terug in hun spel. De pop wordt begraven, of ze gaan in een zelfgebouwde kist liggen. Anderen spelen een ongeluk na, of maken een sprekende tekening. Allemaal manieren om het verdriet te verwerken.
Het verwerken en uiten van verdriet verloopt soms heel anders dan ons eigen rouwproces.
Ik zal nooit vergeten dat een kleuter uit mijn groep haar vader verloor na een lang ziekbed. Tijdens de begrafenis stond ze stralend met haar prachtige nieuwe jurk te dansen bij het graf. Witte ballonnen in haar hand. Met blije ogen keek ze naar alle volwassenen om haar heen. "Da's míjn papa!" riep ze en ze wees vol trots naar de kist...
Kinderen hebben een bepaalde onbevangenheid en nuchterheid. Ze kunnen intens verdrietig zijn en vervolgens vrolijk vragen of de tv aan mag. Dat slaat om van het ene moment naar het andere moment. Voor ons wel eens lastig om te begrijpen dat het verdriet niet altijd weg is wanneer je kind het niet laat zien.
Hoe ga je er als opvoeder mee om?
Kinderen hebben je tijdens een groot verdriet nodig. Ze hebben behoefte aan liefde, aandacht en veiligheid. Dat geeft ze emotionele steun. Veiligheid kun je vooral bieden door veel bij het kind te zijn, het kind serieus te nemen, maar ook door de dagelijkse structuur vast te houden.
Wat ze precies nodig hebben en op welk moment, dat hangt sterk af van het kind zelf. Leeftijd, karakter en emotionele ontwikkeling zijn hierin medebepalend.
Neem een kind vooral serieus. Ga in op zijn vragen en maak alles bespreekbaar. Wanneer het kind geen antwoorden krijgt, kan zijn eigen fantasie en de onzekerheid veel erger zijn dan de werkelijkheid!
Ook bij de ASKA kennen we kinderen met een groot of minder groot verdriet. Wij hebben een troostkoffer ontwikkeld met zowel materiaal voor de kinderen als voor de groepsleiding. Prentenboeken, handpoppen, kaarsjes, een fotolijst, een gedachtenschrift en nog veel meer hebben we in een koffer verzameld. Met deze koffer en vooral met persoonlijke aandacht proberen we deze kinderen zo goed mogelijk op te vangen.
Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.